© Nils Schwarz JAN JOSEF LIEFERS leest! in de Philharmonie Berlin
Berlijn, Philharmonie Berlijn — Grosser Saal
Over het evenement
Twee meesterwerken uit de muziekgeschiedenis samengebracht: het programma bevat Beethovens Symfonie nr. 5, een van de beroemdste werken uit de klassieke periode.
Geen enkel ander werk heeft zo krachtig laten zien hoe muziek existentiële vragen over strijd, hoop en overwinning in klank kan omzetten. Zelfs het markante openingsmotief—vaak aangeduid als het ‘lotsmotief’—behoort tot de meest herkenbare muzikale frasen aller tijden. Ludwig van Beethoven componeerde de symfonie in een periode van persoonlijke crisis, gekenmerkt door zijn voortschrijdende doofheid. Juist dit stelde hem in staat een muzikale expressiviteit te ontwikkelen die destijds ongekend was. Van de dramatische opening in c‐klein tot de stralende finale in C‐groot ontvouwt zich een muzikale reis van duisternis naar licht, die het publiek over de hele wereld tot op de dag van vandaag blijft raken.
Daartegenover presenteren wij Camille Saint‐Saëns’ beroemde *The Carnival of the Animals*, een werk van zeldzame emotionele diepgang en fantasierijke muzikale beeldspraak. Met zijn *Grande fantaisie zoologique* creëerde Saint‐Saëns in 1886 een muzikaal caleidoscoop dat even virtuoos is in zijn compositie als speels en ironisch van toon. In korte, karakteristieke delen worden verschillende dieren humoristisch uitgebeeld—van majestueuze leeuwen en elegante zwanen tot levendige fossielen. Met subtiele geestigheid verwerkt Saint‐Saëns talrijke muzikale toespelingen, parodieert hij bekende melodieën en citeert hij werken van prominente componisten, evenals zijn eigen Danse macabre. Oorspronkelijk schreef hij het stuk als privévermaak voor vrienden, uit vrees dat het humoristische werk zijn reputatie als serieuze componist zou schaden. Toch was juist deze speelse lichtheid wat The Carnival of the Animals tot een van zijn populairste werken maakte.
Programma
- Ludwig van Beethoven – Symphonie Nr. 5 c‐Moll op. 67
- Camille Saint‐Saëns – Le Carnaval des animaux (Der Karneval der Tiere)
Kunstenaars
| Piano: | Ingmar Lazar |
|---|---|
| Orkest: | Leipziger Philharmoniker |
| Dirigent: | Michael Koehler |
| Verteller: | Jan Josef Liefers |
| Piano: | Haiou Zhang |
Philharmonie Berlijn
De Philharmonie is een concertgebouw dat in 1963 werd geopend in West-Berlijn. Het wordt beschouwd als het muzikale hart van de Duitse hoofdstad en als het nieuwe stadscentrum na de val van de beruchte Berlijnse Muur. De opvallende felgele buitenkant en de ongebruikelijke tentachtige vorm maakten het al snel tot een herkenningspunt van de stad. Het verrassende ontwerp en de architectuur werden aanvankelijk door velen negatief beoordeeld, maar de Philharmonie wordt nu beschouwd als een model voor concertzalen wereldwijd. De architect, Hans Scharoun, wilde een concertzaal ontwerpen waarin het middelpunt - de musici op het concertpodium - vanaf elke zitplaats even goed zichtbaar is, een doel dat aanleiding gaf tot de ongebruikelijke vorm van de zaal. Sinds de opening heeft de Berliner Philharmonie talloze concerten gegeven, vaak met gerenommeerde solisten en dirigenten.
Antonio Vivaldi
Antonio Vivaldi is de geschiedenis ingegaan als de schepper van het instrumentale concertgenre en de vader van de orkestmuziek. Hij werd op 4 maart 1678 in Venetië geboren. Vivaldi was een zwak en ziekelijk kind dat aan astma leed, maar dat kon hem er niet van weerhouden om zich volledig aan de muziek te wijden. Zijn vader, Giovanni Batista, een professionele violist, leerde zijn oudste zoon Antonio viool spelen. Samen met zijn vader ontmoette de jonge Antonio de beste musici van Venetië in die tijd en gaf hij concerten in plaatselijke kerken. Hij werkte ook als vioolleraar en later als muziekdirecteur in het weeshuis Ospedalle della Pieta. Ondertussen componeerde hij concerto's, gewijde werken en vocale muziek en in 1713 kreeg hij grote erkenning met zijn gewijde koormuziek. Vivaldi raakte in de ban van de operawereld en werkte als operacomponist en impresario bij het Teatro San Angelo. In 1717 kreeg hij een prestigieuze positie aan het vorstenhof in Manua als directeur van wereldlijke muziek en werkte daar tot ongeveer 1720. In die tijd componeerde hij zijn wereldberoemde meesterwerk De Vier Jaargetijden. In de jaren 1730 kromp zijn carrière ineen toen zijn muziek uit de mode raakte en de grote componist in armoede stierf. De wereld deed er twee eeuwen over om Vivaldi's muziek te herontdekken en te herwaarderen, omdat deze na zijn dood in de vergetelheid raakte. In het begin van de 20e eeuw werden veel voorheen onbekende werken gevonden en deze veroverden meteen de harten van muziekliefhebbers.
Georg Friedrich Händel
Georg Händel, een Engels onderdaan met Duitse roots, was echt een muzikale pionier die muzikale tradities van Engelse, Italiaanse en Duitse componisten combineerde. Hij werd in 1685 geboren in Halle, Duitsland, in een zeer religieuze en conservatieve familie. Zijn vader droomde ervan dat zijn zoon advocaat zou worden en liet de jonge Georg thuis geen muziekinstrumenten bespelen. Maar de hertog Johann Adolf hoorde hem toevallig spelen in de kapel en overtuigde Georgs vader om zijn zoon een muzikale opleiding te laten volgen. Zo werd Händel een leerling van de beroemde organist en componist Friedrich Zachow. Het eerste succes behaalde Händel in 1705 toen hij naar Hamburg verhuisde en zijn twee première-opera's, Almira en Nero, opvoerde in de Oper am Gänsemarkt. Almira werd meteen een hoogtepunt in het theater en werd ongeveer 20 keer opgevoerd. Later dat jaar verhuisde Händel naar Italië, waar hij veel lof kreeg toegezwaaid en op hetzelfde niveau werd geplaatst als gerenommeerde Italiaanse componisten uit die tijd. In 1710 reisde Händel naar Londen waar hij zich later vestigde. Daar schreef hij een heilig koorstuk "Te Deum" dat werd gespeeld in St. Paul's Cathedral tijdens de ceremonie ter ondertekening van het Verdrag van Utrecht. Vanaf dat moment werd hij de belangrijkste componist van Engeland, omdat het land geen inheemse prominente componisten had. Zijn oeuvre was voornamelijk gericht op opera's, maar tegen 1730 was het genre van de Italiaanse opera niet meer populair en nam het succes van Händel af. Tijdens de laatste jaren van zijn leven tot aan zijn dood in 1759 componeerde hij voornamelijk oratoria, waaronder zijn beroemde en prachtige Messiah.
Adres
Philharmonie Berlijn, Herbert‐von‐Karajan‐Str. 1, Berlijn, Duitsland — Zie op Google Maps
