Orkestra Konseri: Mendelssohn, Mahler

Etkinlik Hakkında

Budapeşte Festival Orkestrası'nın 2025 yılının Müpa Budapeşte'deki ilk konserinde Mendelssohn'un dünyaca ünlü keman konçertosu ve Mahler'in en olumlu ve belki de en popüler senfonilerinden biri programda yer alacak. Konçertonun solisti Renaud Capuçon, 1737 yapımı Guarnieri kemanıyla eserin derin ve nüanslı tınılarını paylaşırken, kendisini dinleyicilerin ve eleştirmenlerin gözdesi yapan virtüözitesini de sergileyecek. Zorlu bir açılış bölümü, lirik bir arya ve Bir Yaz Gecesi Rüyası'nı çağrıştıran bir finalden oluşan eseri, 1904'te Köln'deki prömiyerinin ardından Mahler'in bir zamanlar "senfonik dünyanın yedi harikasından biri" olarak anılan beşinci eseri takip edecek. Venedik'te Ölüm film uyarlamasında kendi başına bir çıkış yakalayan Adagietto, BFO'nun 1983'teki ilk konserinde bis olarak çalınmıştı. Macar Mahler Topluluğu'nu kuran Iván Fischer, o zamandan beri bestecinin eserlerini sunmayı özel bir amaç haline getirdi.

On üç yaşında bestelediği keman konçertosunun ardından — ve o yaştaki biri için hiç de fena değil! — Mendelssohn bu türe ancak on buçuk yıldan fazla bir süre sonra geri döndü. Çalışmaları başka projeler ve hastalıklar tarafından engellendi ve eseri ancak altı yıl sonra, 1845'te bitirebildi. Kendisi de seçkin bir kemancı olmasına rağmen, besteci eser boyunca teknik konularda kemancı arkadaşı Ferdinand David'in yardımına güvenmiş ve eser sonunda ona ithaf edilmiştir. Sonuç Mendelssohn'un son büyük orkestra eseriydi: basitçe yapılandırılmış, ancak tamamen yenilikçi bir keman konçertosu. Orkestral bir giriş yerine, solist ilk bölümün başlangıcını başlatır ve virtüöz kadans da bölümün formatının önerdiğinden daha önce gelir. Bu eserde sabırsız olan sadece kemancı değildir: üç bölüm de tematik olarak birbiriyle ilişkilidir ve armonik bağlantılarla duraksamadan sorunsuz bir şekilde akar. Sözsüz Şarkılar'ın dünyasını çağrıştıran yavaş bölümün ardından eser, trompetlerin tantanasıyla sunulan neşeli bir finalle sona erer.

Programın açıklamasında Mahler'in 5 numaralı senfonisinin gamının belirtilmesi biraz yanıltıcıdır, çünkü karanlık Do diyez minör tonunda başlayan eser, son bölümde parlak bir şekilde parlayan Re majör tonunda tamamlanır. Bu sadece bir aydınlanma değil, aynı zamanda kelimenin hem gerçek hem de mecazi anlamıyla bir yükseliştir: beş bölümden oluşan eser ölümden ışığa geçişi anlatır. Daha önceki senfonilerinin aksine besteci bu eser için bir koro bölümü ya da koro programı kullanmamıştır. Tamamen enstrümantal olan eser 1902 yılında, Mahler'in en üretken dönemlerinden birinde, Alma Schindler ile evlendiği sıralarda bestelenmiştir. Herhangi bir başlık içermemesine rağmen, partisyonda belirtilen talimatlar çok spesifiktir. Muhtemelen sıfırıncı bölüm olarak yorumlanan cenaze marşı — Beethoven'ın No. 5'ini çağrıştırıyor — "ölçülü bir hızda" ve "katı bir şekilde" icra edilecek. Ardından, eserin ilk bölümünü tamamlayan ikinci bölüm "fırtına gibi çarpan" olarak tanımlanıyor. Bu bölüm Re majörün parıltısını içerse de, derin bir hüzün notasıyla sona erer. "Güçlü" orta bölüm, ländler'i hem hoş bir dansa hem de unutulmaz bir vizyona dönüştürür. Üçüncü bölüm Alma'ya bir aşk itirafıdır; yaylı çalgılar bölümü ve arp için yazılmış, dünya çapında bilinen "çok yavaş" ve "samimi" adagietto ile başlar ve ardından hiç duraksamadan hemen patlayan "eğlenceli" ve "taze" rondo finali gelir.